“Được điều động.”
Ngay cả khi được thốt ra bằng giọng của cha mình, từ đó vẫn giáng xuống Johnathan Duncan như một bức tường gạch vào một ngày tháng Mười se lạnh năm 2005.
Trung đoàn Pháo binh Dã chiến số 161 của Lực lượng Vệ binh Quốc gia Kansas, đơn vị của Duncan, đã được gọi phục vụ tại Iraq.
“Suy nghĩ đầu tiên của tôi là, ‘Mình sắp chết rồi,'” anh nói.
Anh sẽ phải thực hiện lời hứa đã đưa ra khi còn là một thiếu niên 17 tuổi muốn kiếm tiền học đại học, vào thời điểm cuộc chiến Iraq lần thứ hai được cho là sẽ chỉ như một phần tiếp nối nhanh chóng của Chiến dịch Bão Sa mạc (Operation Desert Storm).
“Nhiều người nói, ‘Lẽ ra cậu đã có thể sang Canada,'” anh nói. “Nhưng tôi đã nói là mình sẽ làm một việc, và chỉ vì tôi không đồng ý với việc đó không có nghĩa là tôi sẽ không làm.”
Phục vụ tại Iraq
Một năm rưỡi sau, Hạ sĩ chuyên môn Duncan ngồi ở phía sau một chiếc xe Humvee, điều khiển súng máy M240. Nhiệm vụ của anh là tuần tra gần Trung tâm Hỗ trợ Đoàn xe Scania, cách Baghdad khoảng 45 dặm về phía nam.
“Chúng tôi thường di chuyển lên xuống MSR (Tuyến cung ứng chính), một xa lộ bốn làn xe, để tìm kiếm các IED (thiết bị nổ tự chế),” anh nói. “Đó là việc rọi đèn pha và uống tất cả nước tăng lực Monster mà tôi kiếm được để mình không chết.”
Duncan nói cái chết chưa bao giờ rời khỏi tâm trí anh, nhưng vào thời điểm đó anh đã chấp nhận thực tế rằng mình sẽ chết. “Tôi thấy ổn với điều đó.”
Đó là cả một chặng đường dài kể từ khi còn học các lớp kinh doanh tại Kansas University hay lớn lên ở Newton với tư cách là một người tự nhận là “cây hài của lớp”.
Các tay súng đã bắn tên lửa Katyusha vào Trung tâm Hỗ trợ Đoàn xe. Đoàn xe gồm ba chiếc Humvee của Duncan vội vã ứng phó, lao vào một cuộc phục kích “đúng như sách giáo khoa”.
Một chuỗi ba thiết bị nổ tự chế (IED) đã phát nổ. Đồng nóng chảy cắt xuyên qua lớp giáp của xe “như cắt bơ”.
Cuộc tấn công khiến bảy binh sĩ phải rời đợt làm nhiệm vụ để về nước, một người bị mất hàm, một người khác mất một bàn chân.
Và nó đã giết chết người bạn của Duncan, Trung sĩ tham mưu David Berry, người đang lái chiếc Humvee phía trước Duncan.
“Sau khi mọi chuyện kết thúc, tôi đã điểm lại tên của tất cả họ, những gì đã xảy ra với họ và chỉ nói, ‘Tại sao? Tại sao chuyện này lại phải xảy ra? Tại sao chúng ta lại ở đây?'”
•••
Sáu năm sau, Duncan ngồi ở một thế giới hoàn toàn khác tại một quán cà phê ở Lawrence. Anh đội mũ bóng chày Kansas City Monarchs, mặc áo len lông cừu và đi giày thể thao Adidas.
Trên người anh không có dấu vết nào nhìn thấy được, nhưng nụ cười thoải mái của anh biến mất khi anh nhớ lại sự việc đó. Anh dừng lại, lau kính, rồi tiếp tục.
“Đó là một vết sẹo; nó sẽ luôn ở đó,” anh nói. “Đáng lẽ đó phải là chiếc xe của tôi.”
Nhấn nút phát
Duncan cho biết anh trở về Kansas sau thời gian làm nghĩa vụ mà không còn cảm thấy mục đích sống hay cảm giác thuộc về nơi nào. Anh chưa bao giờ đồng tình với cuộc chiến đó và sự vỡ mộng dần xuất hiện.
“Mọi người thường cảm ơn tôi vì đã bảo vệ tự do của họ,” anh nói. “Tôi không bảo vệ tự do của ai cả. Điều duy nhất tôi lo giữ là người bên phải và người bên trái mình để tôi không bị chết.”
Anh thường lên cơn hoảng loạn ở nơi công cộng. Ở các quán bar, anh thường suýt vướng vào những vụ đánh nhau. Những đợt hoang tưởng và lo âu luôn ám ảnh anh. Anh cho biết mình gặp khó khăn khi thích nghi với một thế giới dân sự mà anh không còn thấy gắn kết được nữa.
“Thật kỳ lạ khi bấm nút tiếp tục cuộc đời mình một lần nữa khi bạn từng nghĩ nó đã kết thúc,” anh nói.
Cuối cùng, Duncan đã tìm đến sự điều trị tâm lý cũng như sự đồng hành của các cựu chiến binh thông qua College Veterans Association và Veterans of Foreign Wars.
Những cựu chiến binh từng tham chiến khác đều hiểu điều đó. Họ ghét chiến tranh giống như anh, ghét sự xấu xí và sự vô nghĩa của nó, anh giải thích.
Họ cùng uống, cùng trò chuyện và chia sẻ những gánh nặng của mình. Anh nhớ lại đêm anh đã lấy một khẩu súng ngắn cỡ nòng .45 đã nạp đạn ra khỏi tay một cựu chiến binh khác đang lên cơn hồi tưởng ám ảnh.
“Anh ấy nói với tôi, ‘Tôi sẽ không còn sống đến ngày hôm nay nếu không có anh và CVA.’ Câu nói đó chạm sâu vào lòng tôi, và từ thời điểm đó tôi tự nhủ, ‘Mình cần phải làm việc này. Còn ai khác sẽ làm việc này nữa đây?’”
Hiện nay Duncan cố gắng giúp đỡ các cựu chiến binh khác bằng cách tham gia vào các vấn đề của cựu chiến binh hoặc thông qua các hoạt động phục vụ. Anh nói rằng nếu có thể giúp đỡ người khác, anh có thể sống trọn vẹn cuộc đời mà anh chưa từng nghĩ mình sẽ có được.
•••
Hiện nay Duncan, 27 tuổi, làm quản lý bán hàng tại Lawrence Sign Up. Anh tốt nghiệp KU với bằng cử nhân tiếng Anh. Anh sẽ đảm nhận vị trí phó chỉ huy cấp dưới tại Lawrence VFW Post 852 vào tháng Bảy.
Anh ấy sẽ dành một ngày Memorial Day yên tĩnh tại hội trường VFW. Anh ấy không trách bất kỳ ai vì đã đi ra hồ hay tận hưởng ngày nghỉ. Anh ấy nói rằng mình không mong đợi bất kỳ lời cảm ơn nào cho sự phục vụ của mình. Nhưng anh ấy có một mong muốn muốn gửi gắm.
“Điều mà mọi người không nghĩ tới là cái giá của chiến tranh,” anh nói. “Có tất cả những cựu chiến binh này, những người vừa chứng kiến những điều khủng khiếp nhất mà bạn có thể tưởng tượng được. Nếu bạn dành chút thời gian để suy nghĩ về gánh nặng mà những người từng phục vụ quân đội đang mang và tiếp tục mang theo, điều đó đã là đủ tốt với tôi rồi. Họ mang theo nó trong im lặng. Và họ mang theo nó với lòng tự trọng.”