Hebu fikiria unajaribu kufanya shimo la barabarani lizibwe au kupanga ukusanyaji wa taka, au kuzuia kero isijianzishe katika mtaa wako.
Kupambana na Ofisi Kuu ya Jiji ni vigumu vya kutosha. Kwa mmoja kati ya Wakazi wa Kansas City 20 ambao hawazungumzi Kiingereza vizuri sana, jambo hilo linaweza kuwa karibu lisilowezekana kabisa.
Utafiti wa American Community Survey wa U.S. Census Bureau unakadiria kuwa zaidi ya Wakazi wa Kansas City 50,000 wanazungumza lugha nyingine isipokuwa Kiingereza nyumbani, ambao ni zaidi ya sehemu moja ya kumi ya wakazi wote wa jiji. Karibu 20,000 wana uelewa mdogo wa Kiingereza.
Kwa baadhi ya kaya hizi, watoto wanaozungumza Kiingereza wanaweza kulazimika kutafsiri barua pepe na kuzungumza kwenye simu kwa niaba ya wazazi wao. Familia nyingi kati ya hizo huepuka kabisa kutafuta huduma za jiji.
Sheria ndogo ya jiji ya Kansas City iliyopitishwa na Halmashauri ya Jiji inalenga kubadilisha hali hiyo. Itaunda ofisi ya huduma za lugha na ukalimani ili kuongeza uwezo wa jiji wa kutafsiri na kuziba pengo kati ya serikali ya mtaa na jamii mbalimbali za wahamiaji na wakimbizi wa Kansas City.
Lakini kuziba pengo la lugha ni gharama kubwa. Wakazi wa Kansas City wanazungumza lugha zaidi ya 100. Na kutafsiri kila hati kwa kila lugha? Hilo halitawezekana.
Badala yake, jiji litapanga vipaumbele katika changamoto hiyo ili kuamua ni nyaraka zipi zinapaswa kutafsiriwa kiotomatiki kwenda Kihispania, kwa mfano, na ni lugha zipi zinazowakilisha sehemu ndogo sana ya wakazi kiasi cha kutostahili muda na gharama za kutafsiri.
Kile ambacho sheria ndogo ya jiji ya huduma za lugha na ukalimani ya Kansas City itafanya
Sheria ndogo ya jiji iliyodhaminiwa na Naibu Meya (Mayor Pro Tem) Ryana Parks-Shaw inalitaka jiji kuajiri afisa wa huduma za lugha na ukalimani wa KC ili kusimamia programu hiyo mpya. Kisha afisa huyo atakuwa na miezi mitatu ya kupendekeza mpango kwa Halmashauri ya Jiji.
Hatimaye, ofisi hiyo itaajiri angalau watu wanne watakaoshughulikia tafsiri ya maandishi, ukalimani na ushirikishwaji wa jamii. Ofisi hiyo itaundwa kulingana na utafiti uliofanywa na KC Tenants na Advocates for Immigrant Rights and Reconciliation.
Programu hiyo inaweza kujumuisha:
- Tafsiri ya tovuti ya jiji na taarifa muhimu sana, kama vile tahadhari za dharura za afya ya umma au za kuchemsha maji, katika lugha 10.
- Ukalimani kwa lugha 200 katika mikutano ya Halmashauri ya Jiji au tafsiri ya hati yoyote ya jiji pindi inapoombwa.
- Mafunzo kwa wafanyakazi wa jiji kuhusu uelewa wa tamaduni na jinsi ya kutumia huduma za tafsiri.
Wakazi wanaozungumza Kihispania na Kiswahili wanaweza kushiriki katika majaribio wakati wa vikao vya kusikiliza maoni ya bajeti ya mwaka huu. Ikiwa yataenda vizuri, inaweza kuwa utaratibu wa kawaida.
Barua ya kuwasilisha bajeti — iliyoandikwa na meneja wa jiji ili kutoa muhtasari wa bajeti na kuonyesha mambo muhimu — itatafsiriwa kwa Kihispania na Kiswahili. Vilevile na vipeperushi vinavyotangaza vikao vya mwaka huu. Washiriki wataweza kuweka nafasi ya kifaa cha ukalimani ili majadiliano ya bajeti yaweze kutafsiriwa papo hapo kwa moja ya lugha hizo mbili.
“Bajeti yetu ni hati ya kimaadili,” alisema mjumbe wa Halmashauri ya Jiji Andrea Bough, anayewakilisha kiti cha jiji zima cha Wilaya ya 6. “Ni muhimu sana tuwaruhusu hao (wakazi) kushiriki kikamilifu katika mchakato huu.”
Sheria ndogo ya jiji hii inagharimu dola 900,000 za kulipia mishahara, huduma za tafsiri na teknolojia kama vile vifaa vya ukalimani.
Kadiri programu inavyoendelea, itaongozwa na kampeni ya miezi kadhaa ya utafiti na ushirikishwaji iliyofanywa na KC Tenants na Advocates for Immigrant Rights and Reconciliation (AIRR). Mapendekezo yao ya sera yamechapishwa hapa.
Mnamo tarehe 22 Februari, sheria ndogo ya jiji ilipitishwa kwa kura 12-1, huku mjumbe wa Halmashauri ya Jiji Nathan Willett pekee akipiga kura ya "hapana." Sheria ndogo ya jiji ilirekebishwa ili kupendekeza kwamba Kansas City Police Department ianze kutumia sera kama hiyo ili kupanua huduma za lugha na ukalimani.
Kansas City ilifeli ukaguzi usio rasmi wa huduma zake za lugha
Msimu wa vuli uliopita, kikundi cha watu wa kujitolea kilifanya kazi ya uchunguzi wa siri.
Walipiga simu na kutuma barua pepe kwa idara takriban kumi na mbili za Kansas City ili kuomba msaada wa mambo kama ukusanyaji wa taka, malipo ya maji, chanjo na uhifadhi wa nafasi kwenye mbuga.
Watu hao wa kujitolea waliopiga simu waliweza kuzungumza Kihispania au Kireno pekee.
Kwa nadharia, wafanyakazi wa jiji wanaweza kuhamisha simu kwenda kwa mkalimani. Lakini KC Tenants walitaka kujua mfumo huo unafanya kazi vizuri kiasi gani.
Jaribio moja kati ya matano ya Kihispania lilifanikiwa. Wapigaji simu wa Kireno walipata matokeo mabaya zaidi — simu moja tu kati ya 13 iliyopigwa ilifanikiwa.
“Wakati mwingine watu walitendewa vibaya sana,” alisema Tadeo Weiner Davis, kiongozi wa KC Tenants aliyeandaa ukaguzi huo. “Kukatiwa simu, kupuuzwa, na kurushwa kutoka ofisi moja hadi nyingine.”
KC Tenants na AIRR pia walifanya utafiti kuhusu sera za miji mingine na kuandaa ushirikishwaji wa jamii. Kwa jumla, zaidi ya watu 400 walishiriki katika matukio yao ya ushirikishwaji wa jamii, wakiwakilisha makumi ya lugha.
Vikundi hivyo vilipendekeza wafanyakazi sita hadi wanane, wakiwemo watu wanaoweza kutoa ukalimani kiasi katika mikutano ya umma na kuzishauri idara kuhusu jinsi ya kushirikiana na wahamiaji.
Pia wanapendekeza kwamba jiji litumie vyanzo mbalimbali ili kuamua ni lugha zipi za kupewa kipaumbele.
Kwa mfano, Kifaransa ni lugha ya nne inayozungumzwa zaidi katika Kansas City, lakini wengi wa watu wanaozungumza Kifaransa pia wanajua Kiingereza kwa ufasaha. Kwa upande mwingine, idadi kubwa ya wazungumzaji wa Kihispania, Kiswahili na Kivietinamu wana uwezekano mkubwa zaidi wa kuhitaji tafsiri na ukalimani katika jiji ambalo linatanguliza Kiingereza.
Kuunganisha utendakazi bora na matumizi mazuri ya gharama
Kutokana na gharama kubwa ya tafsiri, ni rahisi kushawishika kupitisha kila hati na ukurasa wa tovuti kwenye Google Translate — lakini baadhi ya miji nchini Marekani inakataza waziwazi kitendo hiki.
“Hii inapaswa kuwa tafsiri yenye ufanisi na ya kitaalamu,” alisema Mary Allison Joseph, kiongozi katika timu ya haki ya lugha ya KC Tenants. “Google Translate si tafsiri yenye ufanisi na ya kitaalamu.”
Katika mfumo wa uhamiaji wa Marekani, tafsiri zisizo sahihi zimechangia kukataliwa kwa maombi ya hifadhi. Mwombaji mmoja wa hifadhi alimrejelea baba yake anayemtesa katika ombi lake kama “mi jefe,” lakini wakati programu ya AI ilipotafsiri neno hilo moja kwa moja kuwa “bosi wangu,” ombi lake la hifadhi lilikataliwa.
Kwa mfano, taarifa iliyokosewa ya tahadhari ya kuchemsha maji inaweza kutishia afya ya jamii. Kansas City kwa sasa inatumia tafsiri ya mashine kwa tovuti yake. Hiyo ni nafuu sana kuliko kumlipa binadamu ili atafsiri.
Katika bajeti ya 2024–2025, KC Tenants na AIRR wanapendekeza kuipa ofisi hii bajeti ya dola milioni 1.5 kulipia wafanyakazi, mikataba na teknolojia. Chini ya programu yake iliyopo, Kansas City inatumia dola 28,000 kwa tafsiri ya Idara ya Afya pekee. Sheria ndogo ya jiji ingeongeza gharama kama hizo katika idara nyingi za jiji.
Kukiwa na mamia ya rekodi za Halmashauri ya Jiji na nyaraka za serikali za miongo kadhaa iliyopita, gharama inaweza kuwa kubwa mno.
Joseph alisema hataki tafsiri iwe tu hatua nyingine ya idara kuweka alama kuwa imekamilika bila kufikiri kwa kina. Idara inaweza kutafsiri kipeperushi kwa Kiswahili, lakini hiyo haimaanishi kuwa iko tayari kwa kupiga simu kwa Kiswahili.
“Mpango wa usambazaji ni upi?” alisema. “Je, mmejenga uhusiano na wajumbe wanaoaminika katika jamii inayozungumza lugha hiyo ili kuhakikisha kweli inawafikia watu?”
Wafanyakazi wapya pia wanaweza kuelekeza rasilimali pale zinapohitajika kwa wepesi zaidi wa kubadilika kulingana na mahitaji. Kwa mfano, wafanyakazi hao wanaweza kuwasiliana na jamii ya Wasomali ili kubaini njia bora ya kutoa taarifa kutoka Idara ya Maji.
Weiner Davis, aliyeongoza ukaguzi wa huduma za jiji, alisema kila mkazi wa Kansas City ana haki ya kutumia huduma za jiji zinazofadhiliwa na dola za kodi zao.
“Lengo kuu linalotuongoza,” alisema, “ni kuweza kweli kuiita Kansas City demokrasia ya tamaduni nyingi na lugha nyingi.”
Habari hii ilichapishwa awali na Kansas City Beacon, mwanachama mwenzake wa KC Media Collective.