ဖီၣ်ထီၣ်တၢ်ပနီၣ်လံာ်ဘ့ၣ်တဖၣ် ဒီး ကိးပသူထီၣ်ဝဲလၢ “တချုးပထူၣ်ဖျဲးခဲလၢာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ် မတဂၤမးတထူၣ်ဖျဲးဒံးဘၣ်” အသိး, Decarcerate KC ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဖဲ ခဲစၢးစံထံၣ် ဝ့ၢ်ပဒိၣ်ရူ ကလံၤစိးတခီ အတၢ်သွခီၣ်ဖဲမုၢ်ဘူၣ်နံၤ ဒ်သိးကကိးပသူထီၣ် ဝ့ၢ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ် လၢကတူၢ်လိာ်မၤထွဲ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ထံၣ်စိ လၢတၢ်တြီဆၢ တၢ်ဖီၣ်နုာ်ပှၤဆူဃိာ်ပူၤ ဒီး တၢ်ဘျးစဲ ပှၤတဝၢဒီး တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ အတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ လၢအဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လီၤ.
ကရူၢ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါလၢ အမံၤမ့ၢ်ဝဲ REACH (Responding with Empathetic Alternatives and Community Health - တၢ်ခီဆၢလၢ တၢ်သးကညီၤနၢ်ပၢၢ်စၢၤအကျဲအဂၤတဖၣ် ဒီး ပှၤတဝၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့) လၢအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဝဲဒ်သိး ကမၤစၢၤပှၤဂီၢ်မုၢ် တချုးလၢ တၢ်အိၣ်သးတဖၣ် ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်တုၤလၢ တၢ်ဖီၣ်တၢ်ဆီၣ် ဒီး တၢ်လီၤဃိာ်အခါန့ၣ်လီၤ.
ဒ် Decarcerate KC စံးဝဲအသိး, တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ ကပာ်ဃုာ်ဝဲဒီး ပှၤတဝၢလီတဲစိကျိၤတခါ လၢကဒုးလဲၤတရံး 911 တၢ်ကိးလီတဲစိလၢ အကြၢးအဘၣ်တဖၣ် ဆူ တၢ်ခီဆၢမၤစၢၤအကရူၢ်အဂၤတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ကရူၢ်အံၤစံးဝဲလၢ တၢ်ခီဆၢမၤစၢၤအကရူၢ်အဂၤတဖၣ်အံၤ တၢ်ကကတဲာ်ကတီၤပာ်အီၤဒ်သိး ကဘျးစဲန့ၢ်ပှၤဂီၢ်မုၢ်ဒီး တၢ်မၤစၢၤအကျိၤအကျဲတဖၣ် ဒ်အမ့ၢ် တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်, သးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ ဒီး ပှၤဂီၢ်မုၢ်ဂ့ၢ်ဝီတၢ်မၤစၢၤတဖၣ် လၢတၢ်မုၢ်လၢ်လၢ ကမၤလၢပှဲၤန့ၢ် တၢ်လိၣ်ဘၣ်တဖၣ် တချုးလၢ ပှၤပာ်ကီၢ်တဖၣ် ပာ်ဃုာ်ပာ်ဂီၢ်အခါန့ၣ်လီၤ.
ဖဲမုၢ်ဘူၣ်နံၤ ဝ့ၢ်ပဒိၣ်ရူအမဲာ်ညါန့ၣ်, ကရူၢ်အံၤ ကူသိးဝဲ ဆ့အလါဟ့ဒ်သိးသိး လၢအချၢန့ၣ် တၢ်ကွဲးပာ်ဝဲ တၢ်ကတိၤလၢ “ပဒီသဒၢပနီၢ်ကစၢ်အသးလၢ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအပူၤ” န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤကတိၤတၢ်တဖၣ် အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်, ကရူၢ်အံၤ ဒိဝဲဒုၣ် ဒီး ကိးပသူထီၣ် သူၣ်ခုသးခု ဒီး ကိးပသူထီၣ်ဝဲ တၢ်ကတိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Nadra Barnes လၢအမ့ၢ် Decarcerate KC အပှၤကရူၢ်ဖိတဂၤန့ၣ်, နီၤဟ့ၣ်ဝဲ အတၢ်အုၣ်အသး ဘၣ်ဃးဒီး အဝဲဘၣ်တၢ်ပာ်အီၤလၢ ဃိာ်ပူၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. Barnes စံးဝဲလၢ ဖဲအမိၢ်သံဝဲခီဖျိ နုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်, အဝဲအသးလီၤဘှံးလီၤတီၢ် ဒီး ဆၢတဲာ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်ဆၢတဲာ်လၢ အတဂ့ၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Barnes စံးဝဲလၢ “ယမ့ၢ်အိၣ်ဒီး ပှၤလၢအဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါယၤ လၢအဂ့ၤ ဒီး တၢ်လီၢ်လၢအမၤစၢၤယၤသ့ လၢယကဃၣ်ယသးဆူအအိၣ်န့ၣ်ဒီး, တၢ်ကဲထီၣ်သးဒီးယၤလၢ အလီၢ်ခံန့ၣ် ကလီၤဆီလိာ်အသး ဒိၣ်မးလၢယဂီၢ်လီၤ.” “ဘၣ်ဆၣ် လၢတၢ်န့ၣ်အလီၢ်, ယဘၣ်တၢ်ပာ်ယၤလၢ ဃိာ်ပူၤလီၤ.”
အဝဲစံးဝဲလၢ “အဃိန့ၣ် ယဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤ ဒ်သိး REACH ကကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ် တၢ်နီၢ်ကီၢ် လၢပှၤဂၤတဖၣ် ကဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢ အဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ဖဲအဝဲသ့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်အသးလၢ တၢ်ခံးသူအလီၢ်အခါန့ၣ်လီၤ.”
ကရူၢ်အံၤ တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ REACH အံၤ ကကဲထီၣ်ကျဲတဘိ လၢကမၤလၢပှဲၤပှၤဂီၢ်မုၢ် အတၢ်လိၣ်ဘၣ်တဖၣ် လၢပှၤတဝၢအပူၤ တချုးလၢ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိ ဒုးကဲထီၣ် တၢ်ဆၢတဲာ်လၢအတဂ့ၤတဖၣ် လၢအဒုးလဲၤတုၤဆူ တၢ်လီၤဃိာ်အခါန့ၣ်လီၤ.
Kero Laveli လၢအမ့ၢ် Decarcerate KC အခိၣ်အနၢ်တဂၤ စံးဝဲလၢ အဝဲထံၣ်လိာ်တဲသကိးတၢ်ဒီး ခဲစၢးစံထံၣ် ဝ့ၢ်ကီၣ်စ့ၣ် အပှၤကရူၢ်ဖိတဖၣ် ဒီး ဝ့ၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိအဂၤတဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီး ကရူၢ်အတၢ်ထံၣ်စိ လၢ ပှၤတဝၢတၢ်ခီဆၢမၤစၢၤလၢ ပှၤပာ်ကီၢ်တပာ်ဃုာ်ဝဲဘၣ် ဒီး တၢ်ဒုးလဲၤတရံးတၢ်ဂ့ၢ် တချုးဖီၣ်ပှၤဒံးဘၣ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအသီအံၤ အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤကမ့ၢ် တၢ်အဆိကတၢၢ်တမံၤလၢအအိၣ်ထီၣ်ဖဲ ခဲစၢးစံထံၣ် အပူၤလီၤ,” Laveli စံးဝဲလီၤ. “တၢ်အံၤကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ ပှၤတဝၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဖၣ် ဒီး ပှၤဟ့ၣ်တၢ်စံးဆၢ အကရူၢ်တဖၣ် ဖဲ ခဲစၢးစံထံၣ် တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဝဲၤကျိၤအပူၤ ဒ်သိးကဘျးစဲန့ၢ် ပှၤဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်ဒီး တၢ်မၤစၢၤလၢအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ် အလီၢ်ခီလၢ တၢ်ကဆှၢလီၤအဝဲသ့ၣ်ဆူ ဃိာ် အပူၤန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲစံးဝဲလၢ REACH ကမၤတၢ်လၢ တၢ်ခီၣ်ကါသၢပတီၢ် ဒ်သိးကလဲလိာ်ကွံာ် ပှၤဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်အကျဲလၢ တၢ်ကလဲၤနုာ်လီၤဆူ ဃိာ် အပူၤန့ၣ်လီၤ–
- ခဲစၢးစံထံၣ်ဖိတဖၣ် ဃုထၢလၢ ကကိးဝဲ 311 ဒ်သိးကဃ့ထီၣ် REACH ပှၤတဝၢတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်စံးဆၢအကရူၢ် အလီၢ်ခီလၢ ပှၤပၢၤကီၢ်တဖၣ်သ့ဝဲလီၤ.
- ပှၤတဝၢပှၤဟ့ၣ်တၢ်စံးဆၢတဖၣ် ဟ့ၣ်လီၤဝဲ တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်စံးဆၢလၢအဂၤအံၤ, မၤစှၤလီၤဝဲ တၢ်အိၣ်သးအတၢ်ကီတၢ်ခဲတဖၣ် ဖဲအလိၣ်ဘၣ်ဝဲအခါ, ဒီးဘျးစဲန့ၢ်ဝဲ ပှၤဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်ဆူ တၢ်လဲလိာ်ကျဲအဝဲၤဒၢး ဖဲအဝဲသ့ၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ကွၢ်ထွဲလၢ အဘၣ်ဃးဒီးတဂၤစုာ်စုာ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ.
- ပှၤနဲၣ်ကျဲတၢ်ကွၢ်ထွဲတဖၣ် ကမၤသကိးတၢ်ဒီး ပှၤဂ့ၢ်ဝီတဖၣ် ဒ်သိးကမၤစၢၤလၢ တၢ်လိၣ်ဘၣ်လၢအချ့တဖၣ် ဒ်အမ့ၢ် တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, တၢ်ကူတၢ်သိး, ထံ ဒီး တၢ်လိၣ်ဘၣ်လၢအယံာ်တဖၣ် ဒ်အမ့ၢ် သးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ တၢ်ကွၢ်ထွဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သိၣ်တၢ်သီလၢ REACH တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ကပာ်ဖျါထီၣ်အီၤဆူ ခဲစၢးစံထံၣ် ဝ့ၢ်ကီၣ်စ့ၣ် ဖဲအဝဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ဒ်ညီနုၢ်အသိးဖဲ လါမၢ်ၡး ၇ သီန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ဝ့ၢ်ကီၣ်စ့ၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အကျါ တဂၤလၢ Laveli တဲသကိးဘၣ်တၢ်ဒီးအီၤ ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤလၢအမ့ၢ်, ဟီၣ်ကဝီၤ ၆ ကီၣ်စ့ၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ Johnathan Duncan န့ၣ်, ဟဲထီၣ်ဃုာ်ဝဲဖဲ တၢ်ထံၣ်လိာ်ပာ်ဖှိၣ်အံၤအပူၤလီၤ.
“ယပာ်ကဲထီၣ်ယသးလၢ ယမ့ၢ်ပှၤလၢအဆီၣ်ထွဲ ဝ့ၢ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီ အံၤလီၤ,” Duncan စံးဝဲလီၤ. “ယဟဲအိၣ်ဖဲအံၤ မုၢ်ဂီၤအံၤ တချုးဖဲ ပ စ့တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဒံးဘၣ် မ့ၢ်လၢ ပ စ့တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ လံာ်တီလံာ်မီလၢ အပာ်ဖျါထီၣ် သးတၢ်တီတၢ်လိၤလီၤ; ပပာ်လီၤစ့လၢ တၢ်လၢပပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤအလိၤလီၤ. ... ဒီး ပကြၢးပာ်လီၤစ့လၢ ပပှၤဂ့ၢ်ဝီတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ.”
Duncan စံးဝဲလၢ REACH ကမၤစၢၤဝဲ ခဲစၢးစံထံၣ် အပှၤအိၣ်ဝဲဆိးဝဲလၢ အလီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်ကတၢၢ်တဖၣ် ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်မၤစၢၤလၢ အဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲ ဒီး ကမၤလီၤမၢ်ကွံာ် တၢ်စံၣ်ညီၣ်အတၢ်သံၣ်ခါပတုာ်လၢ “အလုၢ်အပှ့ၤဒိၣ် ဒီး တအိၣ်ဒီးပှၤကညီအသးဘၣ်” န့ၣ်လီၤ.
“အခါယံာ်တလၢကွံာ်အပူၤ, ဖဲ ခဲစၢးစံထံၣ် အံၤ ဒီး ဖဲဝ့ၢ်အါဖျၢၣ်လၢ ပထံပကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်, ပတပာ်လီၤဘၣ်စ့လၢ တၢ်ကွၢ်ထွဲမၤစၢၤ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ် ဒီး အလီၢ်ခီန့ၣ် ပပာ်လီၤဘၣ်စ့လၢ တၢ်စံၣ်ညီၣ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ,” Duncan စံးဝဲလီၤ.
ဖဲတၢ်ထံၣ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်အပူၤန့ၣ်, Duncan စံးဝဲလၢ ဖဲလါနွံလၢကဟဲတနွံအံၤ အဝဲကပာ်ထီၣ် တၢ်သိၣ်တၢ်သီတခါ လၢအမ့ၢ် “ကမျၢၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ တၢ်တြီဆၢပာ်စၢၤအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ” လၢအပာ်ဖှိၣ်သးလၢ ကမၤဘၣ်ဂီၢ်က့ၤ တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အံၤ ဖဲခဲစၢးစံထံၣ် အပူၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲလၢ တၢ်သိၣ်တၢ်သီအံၤ ဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢ တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢညါတဖၣ် လၢအဟဲခီဖျိ ဝ့ၢ်အ Commission on Incarceration Alternatives (တၢ်ဖီၣ်ဃာ်လၢဃိာ်ပူၤ အကျဲအဂၤတဖၣ် အကမံးရှၢၣ်) ဒီး ကကွၢ်လိမၤဒိး တၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် လၢဝ့ၢ်ဒ်သိး Atlanta ဒီး Denver အသိး လၢတၢ်မၤစၢၤလၢ တမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီသတူၢ်ကလာ်တဖၣ်အဂီၢ်, ဒ်သိးပှၤတဂၤဂၤလၢ အဘၣ်သဂၢၢ်ဒီး သးတၢ်ဆူၣ်တၢ်ချ့ အတၢ်ဂ့ၢ်ကီဖးဒိၣ် မ့တမ့ၢ် ပှၤတဂၤဂၤလၢ အမံလၢကျဲမုၢ်ခိၣ် အသိးန့ၣ်လီၤ.
Duncan စံးဝဲလၢ ဝ့ၢ်အ Commission on Incarceration Alternatives န့ၣ် ဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်အုၣ်သး ဒီး ဟ့ၣ်ကူၣ်ထီၣ်ဝဲ REACH တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ဆူ Rehabilitation and Detention Facility Committee (တၢ်မၤဘျါက့ၤ ဒီး တၢ်ဖီၣ်ဃာ် အလီၢ်အကျဲ ကမံးတံာ်), လၢ Duncan မ့ၢ်ဝဲ ကမံးတံာ်ဖိတဂၤ န့ၣ်လီၤ.
Duncan စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်သိၣ်တၢ်သီတခါအံၤ ကမၤစှၤလီၤ တၢ်ကိးလီတဲစိအနီၣ်ဂံၢ် လၢပပှၤနီၤလီၤတၢ်ကိး 911 တဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးကမၤဖှံထီၣ် ပပှၤပၢၤကီၢ်တဖၣ် အတၢ်ဝံတၢ်ယိးန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤကမၤစၢၤ ပပှၤမၤတၢ်ဖိသးဖှံဖိ အကစၢ်တဖၣ် လၢအဘၣ်တူၢ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီတဖၣ်အံၤ အါန့ၢ်ပှၤဂၤတဖၣ်ခဲအံၤခဲအံၤ, ဒီးကမၤဟးဂီၤကွံာ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီအကဝီၤ လၢအထုးနုာ်ဃာ် ပပှၤအိၣ်ဆိးဖိလၢ အတူၢ်ဘၣ်တၢ်ညီကတၢၢ်အါဂၤန့ၣ်လီၤ.”