Waliigaltee tajaajilaa

Waliigalteewwan kun fayyadama weebsaayitii Duncan for KC fi appilikeeshinii bulchiinsa duula filannoo dhuunfaa isaa kan ta'e Duncan Admin bulchu. Odeeffannoo, unkaalee fi meeshaalee walqunnamtii weebsaayitichaa irratti, akkasumas fayyadama hayyamame kan Duncan Admin irratti hojiirra oolu. Maaloo tajaajiloota kana waliigalteewwan kanaa fi seera hojiirra jiru hordofuun fayyadamaa. Waliigalteewwan kana yoo hin fudhanne, meeshaalee walqunnamtii kana hin fayyadaminaa.

Kun weebsaayitii duula filannoo siyaasaa malee, weebsaayitii mootummaa ykn karaa idilee tajaajila magaalaa miti. Imaammata Iccitii keenya haala odeeffannoon itti qabamu ibsa. Waliigalteen kun iimeeliiwwan duula filannoo kan dirqama hin taaneef ykn odeeffannoo dhuunfaa haala haaraadhaan itti fayyadamuuf hayyama hin uumu.

Kaayyoo seera qabeessa ta'eef weebsaayitii kana dubbisuu, liinkii isaa kennuu, irratti mari'achuu fi qooduu ni dandeessu. Weebsaayitii kana daawwachuuf herrega banachuun isin hin barbaachisu. Yeroo gaaffii dhiyeessitan odeeffannoo sirrii fayyadamaa; odeeffannoo dhuunfaa nama biraa immoo yeroo hayyama ykn sababa seera qabeessa biraa qabaattan qofa kennaa.

• Nama biraa ykn duula filannoo kana fakkaattanii hin dhiyaatinaa, gaaffiiwwan sobaa hin galchinaa, ykn deeggarsa ykn hariiroo hin jirre akka jirutti hin dhiyeessinaa.
• Koodii miidhaa geessisu ol hin fe'inaa, hayyama malee seenuuf hin yaalinaa, to'annoo nageenyaa bira darbuuf hin yaalinaa, ykn gaaffiiwwan ofumaan ergamaniin weebsaayiticha hin dhiphisinaa.
• Sodaachisa seeraan alaa, ergaa Al-barbaachisaa (spam), ykn odeeffannoo iccitii ykn mirga nama biraa cabsu erguuf unkaalee hin fayyadaminaa.
• Galmeewwan dhuunfaa ergaman keessaa hin baasinaa ykn odeeffannoo dhuunfaa argachuuf hayyama hin qabne fudhachuuf weebsaayiticha hin fayyadaminaa.

Dhorkaawwan kunniin weebsaayiticha karaa sirrii hin taaneen fayyadamuu kan ilaallataniidha. Isaan qeeqa seera qabeessa, ogummaa gaazexeessummaa, marii siyaasaa, ykn yaada bilisaan ibsachuu seeraan eegame kan biraa hin dhorkan.

Unkaaleen kun daa'imman umuriin isaanii waggaa 13 gadi ta'aniif kan qophaa'an miti. Dargaggoonni waggaa 13 ol ta'anii garuu umuriin gaa'elaa hin geenye hirmaachuuf hirmaannaa maatii ykn guddistootaa isaan barbaachisuu danda'a. Kutaa odeeffannoo daa'immanii kan Imaammata Iccitii ilaalaa.

Unka guutanii erguun, duulli filannoo kun Imaammata Iccitii irratti hundaa'uun kaayyoo gaaffii keessaniitiif odeeffannoo sana akka fudhatuu fi akka hojii irra oolchu hayyama. Qabiyyee ergitaniif itti gaafatamummaan kan keessani. Jechoota darbii (passwords), odeeffannoo kaardii kaffaltii, lakkoofsa waraqaa eenyummaa mootummaa, galmee yaalaa, ykn odeeffannoo iccitii duulli filannoo kun hin barbaanne hin galchinaa.

Mirgi abbaa qabeenyummaa waan isin ergitan irratti qabdan isinuma biratti hafa. Duula filannoo kanaaf hayyama ergaa isin galchitan fudhachuuf, kuusuuf, ilaaluuf fi deebii itti kennuuf barbaachisu qofa kennitu. Ergaa dhuunfaa erguun mirga guutuu ergaa sana maxxansuu, fakkaattii keessan fayyadamuu, ykn isin akka deeggaraatti dhiyeessuu hin kennu.

Mirkaneessi unkaa ergaan galchitan kuufamuu isaa agarsiisa. Iimeeliin ga'uu isaa, tarree ergaa keessatti galmaa'uu, ramaddii hojii tole-oomaa, walga'ii, sagantaa, hariiroo hojii, ykn waadaa biraa hin mirkaneessu. Odeeffannoon hirmaannaa duula filannoo irraa mirkaneessa addaa barbaada.

Odeeffannoo haaraa iimeelii duula filannoo dirqama miti; hayyama addaa unka ilaallatu irratti argamu barbaada. Gaaffii erguun ykn tole-oomaa ta'uuf fedhii agarsiisuun filannoo sana ofumaan hin filachiisu.

Gaaffii odeeffannoo haaraa iimeelii duula filannoo argachuuf dhiyeessitan filannoo keessaa ba'i jedhu kan iimeelii duula filannoo keessa jiruun, yoo jiraate, ykn duula filannoo qunnamuun kaasuu dandeessu. Gaaffiin waa'ee ergaa duraan galmaa'ee deebii barbaachisuu mala. Waliigalteen marsariitii kanaa ergaa gabaabaa bilbilaa (text messages) keessatti isin hin galmeessu ykn bilbila ofumaan bilbilamuuf hayyama hin kennu.

Geessituun gumaachaa gara marsariitii kaffaltii addaatti geessa. Waliigalteen kaffaltii, imaammanni iccitii, seerri kaffaltii, fi hayyamni gumaacha deddeebi'ee kaffalamuu kan marsariitii sanaa kaffaltii achi irratti taasifamu bulcha. Kaffaltii erguun dura odeeffannoo fi mirkaneessa gumaachaa dubbisaa. Marsariitiin kun karaa unkaawwan isaatiin odeeffannoo kaardii kaffaltii hin sassaabu.

Gumaachi ulaagaalee ulaagaa guutuu, maddaa, hammaa, fi gabaasaa hojiirra jiran guutuu qaba. Maqaa nama biraatiin hin gumaachinaa ykn odeeffannoo soba ta'uu isaa beektan hin kenninaa. Duulli filannoo kun yoo seeraan dirqisiifame ykn sababa biraatiin sirrii ta'ee yoo argame gumaacha fudhachuu dhiisuu ykn deebisuu danda'a.

Gumaachi siyaasaa kaayyoo gibira galii federaalaatiif akka gumaacha tola-ooltummaatti galii irraa hin hir'ifamu. Gumaachi meeshaa hin bitu, bu'aa imaammataa hin mirkaneessu, ykn mirga dhiyeenya ykn tajaajila addaa argachuu hin uumu.

Dogoggora kaffaltii, gaaffii maallaqa deebi'uu, ykn jijjiirama gumaacha deddeebi'ee kaffalamuuf, filannoowwan nagahee gumaacha keessan irra jiran fayyadamaa ykn duula filannoo qunnamaa. Waliigalteen kun maallaqni ofumaan akka deebi'u waadaa hin seenu ykn mirgoota seera rogummaa qabu jalatti jiran kamuu bakka hin bu'u. Odeeffannoon gumaachitootaa dirqama ta'e gabaasota faayinaansii duula filannoo ummataaf ifa ta'an keessatti hammatamuu danda'a.

Duncan Admin hojjettoota duula filannoo hayyamamaniif qofa. Mala ittiin seentan iccitiin qabadhaa, mirkaneessa nageenyaa dirqama ta'e xumuraa, akkasumas hayyama isiniif kenname qofa fayyadamaa. Yoo meeshaan, herregni, ykn malli ittiin seentan harka nama biraa galuu danda'e ykn aangoon keessan jijjiirame battalumatti duula filannootti himaa.

Herrega baankii koree duula filannoo kan qabiinsa herrega duula filannootiif akka qooddan isiniif hayyamame qofa wal-qunnamsiisaa. Herrega dhuunfaa ykn kan gumaachitootaa wal hin qunnamsiisinaa, mala ittiin seenan kan nama biraa hin qoodinaa, to'annoo seenumsaa bira hin darbinaa, ykn ragaa baankii dhimma wal hin qabanneef hin fayyadaminaa.

Walitti hidhamiinsi baankii odeeffannoo herregaa fi daddabarsa maallaqaa herrega wal-simsiisuu fi galmee duula filannoo qabachuuf akka oolu hayyama. Kun Duncan Admin maallaqa akka sochoosu aangoo hin kennuuf. Baankichi ykn tajaajilli walitti hidhamiinsaa hayyama addaa gaafachuu danda'a; waliigaltee kana fudhachuun qofti herrega walitti hin hidhu ykn hayyama sana hin kennu.

Osoo wal hin qunnamsiisin dura, beeksisa ragaa baankii dubbisaatii fudhadhaa. Innis waa'ee sassaabbii, kuusaa, haaromsa itti fufaa, wal-qunnamtii addaan kutuu, fi gaaffilee iccitii ibsa. Wal-qunnamtii addaan kutuun galmeewwan duulli filannoo tursiisuu qabu hin haqu. Hojjettoonni hayyamaman ragaa ol-galchame galmeewwan baankii fi gabaasota duula filannoo barbaachisan waliin wal-bira qabanii mirkaneessuuf itti gaafatamummaa qabu.

Yaadni teessoo fi bu'aan aanaa tajaajila salphisuuf kennamu. Isaanis kan hin guutamne, kan yeroon irra darbe, ykn dogoggora ta'uu danda'u; akkasumas galmee filattootaa, ulaagaa filachuu, iddoo filannoo, ykn murtee aanaa sirrii ta'e hin mirkaneessan. Odeeffannoo filannoo gama qabeenya filattootaa kan mootummaa qajeelfama filannoo keessa jiruun qaama filannoo itti gaafatamummaa qabu waliin mirkaneeffadhaa.

Tajaajilli teessoo kun yaada iddoo fi qabiyyee tajaajila kaartaa alaa irraa dhufe of keessaa qaba. Tajaajila kana fayyadamuun waliigaltee tajaajila teessoo fi imaammata iccitii tajaajila teessoo, kan tajaajila kanaaf asitti hammatame jalatti kan bulu ta'a. Kutaan iccitii barbaacha teessoo wanta darbuu fi kuufamu ibsa.

Weebsaayitiin kun barreeffama duula filannoo, aartii, suuraawwan, asxaawwan, fi wantoota biroo kan duulli filannoo abbaa isaanii ta'e ykn hayyamaan ykn laayisansiin itti fayyadame of keessaa qaba. Wantoonni qaama sadaffaa mirgaa fi haal-dureewwan laayisansii ofii isaanii jalatti itti fufu. Wanti as keessa jiru kamuu duula filannootiif abbummaa hojii nama biraa hin kennu.

Fuulota ummataaf banaa ta'anitti liinkii hidhuu fi amaloota qooduu weebsaayiticha keessatti ijaaraman fayyadamuu ni dandeessu. Irra deebi'anii fayyadamni biroo laayisansii rogummaa qabuun, hayyama barreeffamaatiin, ykn seera rogummaa qabuun, fayyadama haqa-qabeessa (fair use) dabalatee, hayyamamuu qaba. Wantoota jijjiiraman akka ibsa ofiisaa duula filannootti hin dhiyeessinaa ykn mallattoolee duula filannoo karaa sobaan ispoonsara ta'uu ykn deeggaramuu agarsiisuun hin fayyadaminaa.

Yoo wanti weebsaayitii kana irra jiru mirga keessan sarba jettanii amantan, teessoo fuulichaa, ibsa wantichaa, hariiroo isin wanticha waliin qabdan, fi karaa ittiin isin argannu duula filannoo qunnamaa. Odeeffannoo eeggannoo barbaadu kan hin barbaachisne itti hinrukinaa.

Liinkiiwwan alaa gara tajaajiloota arjoomaa, miidiyaalee hawaasaa, maddawwan odeeffannoo filattootaa kan ofiisaa, fi weebsaayitoota walabaa birootti isin geessuu danda'u. Warri isaan hojjechiisan qabiyyee, argama, nageenya, fi waliigaltee isaanii ni to'atu. Amala tokko fayyadamuu ykn odeeffannoo erguu keessan dura waliigalteewwan sana ilaalaa.

Liinkiin tokko tajaajila alaa kutaa duula filannoo hin taasisu ykn qabiyyee isaatiif wabii hin kennu. Duulli filannoo gocha ofii isaatiif fi dirqamoota seerri rogummaa qabu akka dabarsu ykn akka ofirraa haqu hin hayyamneef itti gaafatamummaa qaba.

Odeeffannoo duula filannoo sirrii taasisnee eeguu fi weebsaayitichi akka fayyadamamu gochuuf ni yaalla, garuu fuulonni fi meeshaaleen dogoggora qabaachuu, kan yeroon irra darbe ta'uu, ykn yeroof dhabamuu danda'u. Qabiyyee sirreessuu, amaloota jijjiiruu, ykn suphaa ykn nageenyaaf jecha tajaajila addaan kutuu dandeenya. Maaloo meeshaa hin hojjenne ykn gufuu qaqqabummaa uunkaa qunnamtii duula filannootiin gabaasaa.

Odeeffannoon weebsaayitii odeeffannoo waliigalaa duula filannooti malee gorsa dhuunfaa kan seeraa, gibiraa, faayinaansii, yaalaa, ykn ogummaa biroo miti. Ibsawwan waa'ee imaammataa ejjennoo duula filannoo, yaada dhiyaate, ykn hojii galmaa'e ibsu; bu'aa seera baasuu ykn mootummaa gara fuulduraatiif wabii hin ta'an.

Hamma seerri hojiirra oolu hayyamutti, marsariitiin kun akkauma argamutti dhiyaata; garuu utuu addaan hin citin argamuu isaa, qabiyyee dogoggora irraa bilisa ta'uu isaa, ykn kaayyoo adda ta'eef mijachuu isaa hin mirkaneessu. Tumaaleen kun waadaa ifa ta'e imaammata Iccitii keenya keessa jiru ykn dirqama seeraa duulli filannoo kun guutuu qabu hin diigu.

Hamma seerri hojiirra oolu hayyamutti, duulli filannoo kun addaan cituu marsariitii, meeshaa odeeffannoo sirrii hin taane, ykn tajaajila walaba to'annoo isaa ala jiruun miidhaa kallattiin hin taane ykn bu'aa sana irraa dhufuuf itti gaafatamummaa hin qabu. Itti gaafatamummaan himannaa kamiyyuu dhugaa jiruu fi seera hojiirra oolu irratti hundaa'a.

Waliigaltee kanneen keessatti wanti itti gaafatamummaa seeraan haqamuu hin dandeenye hambisu, gowwoomsaa ykn badii itti yaadamee hojjetameef dhiifama godhu, ykn mirga haqamuu hin dandeenye mulqu hin jiru. Waliigalteen kun jaarsummaa dirqamaa hin gaafatu, himannaa gareen dhiyaatu hin hambisu, ykn marsariitii kana haala idileetiin fayyadamuu keessaniif duula filannoo kanaaf beenyaa akka kaffaltan isin hin gaafatu.

Seerri Missouri fi seerri federaalaa hojiirra oolu eegumsa seeraan isiniif ta'uu fi haqamuu hin dandeenye utuu hin hambisin waliigaltee kana bulchu. Manni murtii aangoo seeraa qabu falmii dhaggeeffachuu danda'a; waliigalteen kun mana murtii fagoo tokko qofa irratti nama hin dirqisiisu.

Yoo rakkoon uumame, furmaata qabatamaa barbaaduuf duula filannoo kana qunnamuu dandeessu. Kana gochuun mirga seeraa fayyadamuuf haala duree miti. Yoo tumaan tokko hojiirra ooluu baate, tumaaleen hafan hamma seeraan hayyamametti hojiirra ooluu itti fufu.

Guyyaan hojiirra oolmaa gubbaa irra jiru maxxansa kana adda baasa. Akkuma marsariitiin kun ykn ulaagaaleen hojiirra oolan jijjiiramaniin waliigaltee kana fooyyessuu dandeenya. Fooyya'iinsi gara fuulduraatti hojiirra oola, akkasumas beeksisni ykn waliigalteen dabalataa seeraan barbaadamu kamiyyuu ni kennama. Maxxansi haaraan waliigaltee arjooma xumuramee keessa deebi'ee hin barreessu ykn odeeffannoo duraan sassaabameef hayyama haaraa hin uumu.

Gaaffileen waa'ee waliigaltee kanaa, marsariitii kana argachuu, ykn yaaddoo marsariitii irratti qabdan karaa unka qunnamtii duula filannoo Duncan for KC ergamuu danda'u. Odeeffannoon waa'ee ergaawwan sanaa imaammata Iccitii keenyaan uwwifama.